Biblioterapia - leczenie książką

Trudności dnia codziennego, choroby, stresy powodują, że ludzi potrzebujących wsparcia psychicznego jest coraz więcej. Dotyczy to także młodzieży szkolnej, która nie radzi sobie z codziennymi problemami. Sposobem walki z trudami życia wykorzystywanym z coraz większym powodzeniem staje się biblioterapia.

Biblioterapia jako dyscyplina naukowa nie ma długiej tradycji, choć - jak podaje bibliotekoznawca z krakowskiej WSP Lidia Ippoldt - termin ten pojawił się po raz pierwszy w Polsce już w latach trzydziestych dwudziestego wieku; określano nim "działalność terapeutyczną, w której główne narzędzia działania stanowi książka".
Wyjaśnienie dwóch greckich słów : biblion - książka i therapeo - leczę tworzy najprostszą definicję biblioterapii: leczenie książką. Szersze definicje wskazują na rolę pomocy psychicznej, świadczonej za pośrednictwem lektury, w opanowywaniu doraźnych reakcji chorego i rozwiązywaniu jego problemów życiowych, zwłaszcza w sytuacji choroby, zmian w zachowaniu, zaburzeń systemu nerwowego i psychiki.

"Pomysł uzdrawiania przy pomocy literatury nie jest niczym nowym, wywodzi się z pierwszych bibliotek starożytnej Grecji" . Leczenie książką kojarzono do niedawna głównie z bibliotekami funkcjonującymi w szpitalach, sanatoriach czy prewentoriach, których zadaniem było pomaganie pacjentom w przetrwaniu i przezwyciężaniu choroby. Księgozbiór takich bibliotek był w porozumieniu z lekarzami odpowiednio dobierany i udostępniany przez specjalnie przygotowanych pracowników.
W biblioterapii wykorzystuje się terapeutyczne wartości literatury. Śledząc losy bohaterów utworów literackich będących w sytuacjach zbliżonych do sytuacji osób biorących udział w terapii, można wpłynąć na zmianę zachowań, sposobu myślenia, można doprowadzić do twórczego i aktywnego działania oraz pomóc we właściwym funkcjonowaniu w rodzinie, szkole, wśród rówieśników.

Książki wykorzystywane w procesie biblioterapeutycznym pełnią różne funkcje:
·    materiały uspokajające, do których zalicza się książki przygodowe, tak zwane młodzieżowe, baśnie, fantazy, literaturę humorystyczną,
·    materiały pobudzające, książki o tematyce awanturniczo-przygodowej, wojenne, podróżnicze, popularnonaukowe,
·    materiały refleksyjne, czyli powieści obyczajowe, biograficzne, książki zawierające wątek romansowy, psychologiczne i socjologiczne.
 ·   materiały natury religijnej ,książki które stawiając czytelnika jakby wobec tajemnicy,   powodują, że w trakcie czytania dokonuje on jakiegoś ważnego dla siebie odkrycia.

Dobór lektur oraz metod i form pracy zależy przede wszystkim od tego, kto potrzebuje biblioterapii, gdzie ona się odbywa (szpital, szkoła czy placówka penitencjarna) i kto ją prowadzi. Celem biblioterapii klinicznej jest leczenie zaburzeń, a biblioterapii wychowawczej - korygowanie postaw, kompensacja, samorealizacja.
Uczestnikami procesu biblioterapii klinicznej są ludzie chorzy, pacjenci szpitali, wymagający pomocy psychologicznej, zaś podmiotem biblioterapii wychowawczej są uczniowie, studenci - ludzie zdrowi w sensie medycznym, ale mający kłopoty życiowe, takie jak: strata kogoś bliskiego, rozwód, problemy w pracy, brak pieniędzy, bezrobocie, niepowodzenia w szkole, brak akceptacji w środowisku.
Biblioterapeutami bywają lekarze współpracujący z bibliotekarzami, pedagodzy specjalni, bibliotekarze szkolni, nauczyciele nauczania początkowego, wychowawcy klas prowadzący zajęcia korekcyjno-wyrównawcze, pedagodzy szkolni oraz inni nauczyciele, którzy ukończyli odpowiednie szkolenie.
Okazuje się, że od wieków książka odgrywa w życiu człowieka ogromną rolę. Chińskie przysłowie głosi, że "książka jest jak ogród, który można włożyć do kieszeni".